رکورد جدید با تسویه ۱۵۰ میلیارد دلاری؛ سقوط بازار کریپتو در ۲۰۲۵!

خلاصه‌ای از تحلیل

• در سال ۲۰۲۵ میزان liquidation اجباری در بازار مشتقات رمزارزها به ۱۵۰ میلیارد دلار رسید و یک رکورد جدید رقم خورد.
• تقریباً ۸۵ تا ۹۰ درصد موقعیت‌های از دست رفته مربوط به شرط‌ بندی‌های خرید (لانگ) بود که به دلیل کاهش قیمت‌ها تسویه شدند.
• سیاست‌های ضد چینی ایالات متحده و اعلام تعرفه‌های جدید باعث شوک ناگهانی به بازار جهانی و رمزارزها شد.
• حجم معاملات بازار مشتقات در طول سال تا ۸۵.۷ تریلیون دلار افزایش یافت که سهم بالایی از بازار را به خود اختصاص داد.
• پلتفرم‌هایی مانند Binance، OKX و Bybit بخش قابل توجهی از این تسویه‌ها و معاملات را مدیریت کردند.

تسویه ۱۵۰ میلیارد دلاری؛ تفسیر کامل liquidation در بازار مشتقات رمزارز

در سال ۲۰۲۵، بازار رمزارزها شاهد یکی از بزرگ‌ترین رخدادهای liquidation تاریخ خود بود؛ جایی که ارزش مجموع پوزیشن‌های اجباری تسویه‌شده به رقم بی‌سابقه ۱۵۰ میلیارد دلار رسید. بر اساس داده‌های CoinGlass، این اتفاق عمدتاً در حوزه معاملات مشتقه (Derivative)، به‌ویژه قراردادهای آتی و پرپچوال، رخ داد. هنگامی که معاملات اهرمی یا leveraged مثبت بیش از حد در بازار ایجاد می‌شود، حتی یک حرکت کوچک قیمتی می‌تواند باعث فراخوانی margin call و در نهایت liquidation شود؛ یعنی صرافی‌ها مجبور به بستن خودکار این موقعیت‌ها می‌شوند تا جلوی ضرر بیشتر را بگیرند.

جزئیات بیشتر: قیمت بیت کوین

در سال گذشته، گردش مالی بازار مشتقات به طور چشمگیری افزایش یافت و به روزانه ۲۶۴.۵ میلیارد دلار و مجموعاً ۸۵.۷ تریلیون دلار در سال رسید. این نشان‌دهنده سلطه معاملات مشتقه بر قیمت‌گذاری بازار است؛ جایی که قیمت‌های بازار نقدی (spot) دیگر تنها تعیین‌کننده نیستند و liquidation به نوعی «مالیات ساختاری» بر معاملات اهرمی تبدیل شده است. این روند اغلب به عنوان یک روند روتین حفظ تعادل بازار عمل می‌کرد، اما در مواقع بحران و شوک‌های ماکرو، مثل رویدادهای اکتبر ۲۰۲۵، liquidation به موجی گسترده با پتانسیل سقوط کل بازار تبدیل شد.

در پیک باز بودن موقعیت‌ها، open interest بازار به ۲۳۵.۹ میلیارد دلار رسید و بیت کوین تا سقف ۱۲۶,۰۰۰ دلار معامله شد. بسیاری از استراتژی‌های بازار، به‌ویژه معاملات آربیتراژ و carry بر اساس اختلاف قیمت بین بازار spot و futures، روی حفظ مارژین و نقدینگی پایدار متکی بودند. اما افزایش اهرم در بازارهای میان‌رده و کم‌عمق، بازده بالا و ریسک‌های نهفته را به همراه داشت. زمانی که یک شوک ماکرو اقتصادی رخ داد و اکثریت معامله‌گران در یک سمت بازار تجمع کردند، مسیر liquidations بسیار همگرا شد و موجی از فروش اجباری را پدید آورد که فشار سنگینی بر ساختار داخلی بازار مشتقات وارد کرد.

اثر شدید liquidation پس از شوک ماکرو؛ سازوکارها چگونه شکست خوردند؟

نقطه عطف بحران سال ۲۰۲۵ با یک رخداد داخلی در صنعت کریپتو رخ نداد، بلکه ریشه آن در تغییرات سیاست‌های بین‌المللی بود. اعلام تعرفه ۱۰۰ درصدی واردات از چین توسط دونالد ترامپ و محدودیت‌های صادرات نرم‌افزار استراتژیک، به سرعت به بازارهای ریسک دنیا ضربه زد. این خبر، موجی از فروش دارایی‌های ریسک‌پذیر از جمله سهام، اوراق و به طور ویژه رمزارزها را فعال کرد. به دلیل بالا بودن سطح leverage و open interest، این حرکت قیمت کافی بود تا تعداد زیادی از موقعیت‌های لانگ به نقطه liquidation برسند. در مدت کوتاهی، بیش از ۱۹ میلیارد دلار liquidations فقط بین ۱۰ تا ۱۱ اکتبر ثبت شد.

فشار اصلی فروش از سمت موقعیت‌های لانگ بود و تقریبا ۸۵ تا ۹۰ درصد از موقعیت‌های از دست رفته را شامل می‌شد. در این شرایط، الگوریتم‌های liquidation صرافی‌ها، حساب‌هایی که به آستانه مارجین رسیده بودند را می‌بستند. فشار فروش باعث تخلیه سفارشات خرید و افت بیشتر قیمت شد. در این مدت، open interest بالغ بر ۷۰ میلیارد دلار کاهش یافت و تا پایان سال، به حدود ۱۴۵.۱ میلیارد دلار رسید. با اینکه عدد نهایی همچنان از ابتدای سال بالاتر بود، اما شوک سنگینی به ساختار بازار وارد شد. تعامل نامطلوب بین سازوکارهای داخلی مثل ADL (Auto-Deleveraging) و کمبود نقدینگی باعث شد زیان‌ها از کنترل خارج شوند و حتی موقعیت‌های سودده بازارسازان نیز به اجبار بسته شود. این شدت liquidation در بازارهای کم‌عمق مانند آلت‌کوین‌های کوچک، موجب سقوط ۵۰ تا ۸۰ درصدی قیمت پرپچوال آنها شد.

همچنین، تمرکز نقدینگی و معاملات در چند صرافی عمده مانند Binance، OKX، Bybit و Bitget باعث همزمانی امواج liquidation شد. این پلتفرم‌ها، با مدیریت عمده حجم معاملات، به یک نقطه آسیب‌پذیر بالقوه بدل شدند؛ به طوری که دشواری انتقال سرمایه بین صرافی‌ها، کندی برداشت‌ها و کاهش فرصت‌های آربیتراژ، ریسک سیستماتیک را بیشتر کرد. معامله‌گرانی که هم‌زمان در چند صرافی پوزیشن مخالف داشتند، اغلب قادر به تأمین مارجین یا جابجایی دارایی خود در زمان لازم نبودند و همین امر، liquidation را تسریع کرد و اختلاف قیمت بین بازارها را افزایش داد.

نقاط کلیدی تحلیل تکنیکال

یکی از اصلی‌ترین چالش‌ها در موقعیت کنونی بازار، بررسی سطوح حمایت و مقاومت کلیدی است. برای بیت کوین، سطح حمایت نخست حوالی ۱۳۵,۰۰۰ دلار و مقاومت مهم در ۱۲۶,۰۰۰ دلار قرار داشت که پس از خبر شوک، حمایت‌ها به سرعت شکسته شد و افت شدیدی رخ داد. آلت‌کوین‌ها نیز سطوح حمایت خود را اغلب از دست دادند و در برخی موارد کاهش ۵۰ تا ۸۰ درصدی تجربه کردند.

اندیکاتور قدرت نسبی (RSI) در بازه بحران به نواحی اشباع فروش سقوط کرد و نشان‌دهنده فشار بیش از حد فروش بود. میانگین‌های متحرک ۵۰ و ۲۰۰ روزه نیز به سرعت به منطقه نزولی تغییر فاز دادند. اندیکاتور MACD عبور نزولی شدیدی را ثبت کرد که سیگنال تداوم روند نزولی (bearish) به شمار می‌رود. بررسی حجم معاملات نیز نشان داد که همزمان با liquidation، حجم بسیار بالایی از سفارشات فروش ثبت شد که این مسئله به تسریع افت قیمت‌ها کمک کرد.

فاکتورهای فاندامنتال تأثیرگذار

در سال ۲۰۲۵ اصلی‌ترین تاثیر فاندامنتال بر بازار، ناشی از سیاست‌های اقتصادی ایالات متحده بود. اعمال تعرفه‌های تجاری سنگین علیه چین و همچنین تهدید به کنترل صادرات نرم‌افزار، فضای ریسک بازارهای مالی را منفی کرد. این رویداد به سرعت به بازار رمزارز نفوذ کرد و سرمایه‌گذاران را به خروج از پوزیشن‌های پرریسک ترغیب نمود.

حجم معاملات مشتقات که به طور روزانه ۲۶۴.۵ میلیارد دلار را ثبت می‌کرد، بیانگر علاقه بالا به معاملات اهرمی بود؛ اما این حجم، همزمان با موج liquidation و فشار فروش، به عنوان نقطه ضعف بازار نیز عمل کرد. احساسات بازار به شدت منفی شد و بیشتر معامله‌گران خرد به دلیل ناتوانی در تأمین مارجین، پوزیشن‌های خود را به اجبار از دست دادند. در عین حال، تمرکز زیاد نقدینگی در چند صرافی معتبر و کاهش نقدشوندگی در بازارهای کوچک‌تر، اثر فزاینده‌ای بر سیر نزولی قیمت‌ها گذاشت.

پیش‌بینی حرکت آینده بازار

بر اساس وقایع اخیر، سناریوهای متفاوتی برای آینده بازار رمزارز مطرح است.
سناریوی صعودی وقتی محقق می‌شود که بازار بتواند پس از تسویه‌های گسترده، سطح تعادل جدیدی پیدا کند و اعتماد به سیستم مالی مشتقات بازگردد. در این صورت، موقعیت‌های باز (open interest) دوباره افزایش می‌یابد و آلت‌کوین‌ها نیز می‌توانند بخشی از زیان خود را جبران کنند.

در سناریوی نزولی، اگر فشار فروش و شوک‌های ماکرو اقتصادی تداوم یابد و زیرساخت‌های نقدینگی همچنان شکننده بمانند، امکان افت بیشتر قیمت‌ها و liquidation های بعدی وجود دارد. نقش کلیدی liquidation در تعیین قیمت‌ها و تداوم فشار بر سرمایه‌گذاران کوچک، احتمال تکرار امواج نزولی را تقویت می‌کند. واکنش صرافی‌ها، سرمایه‌گذاران بزرگ و اشخاص حقوقی به وضعیت فعلی، سرنوشت بازار را مشخص خواهد کرد.

نتیجه‌گیری و پیشنهاد کلی

برآیند تحلیل‌ها نشان می‌دهد که liquidation به یک ریسک ساختاری در بازار رمزارزها تبدیل شده و حتی سازوکارهای امنیتی صرافی‌ها در بحران اخیر نتوانستند از تشدید زیان‌ها جلوگیری کنند. بنابراین پیشنهاد می‌شود در شرایط فعلی، معامله‌گران با احتیاط عمل کرده و از ورود به موقعیت‌های اهرمی بالا تا زمان تثبیت بازار پرهیز نمایند. رصد دقیق اخبار بین‌المللی و استفاده از حد ضرر، برای مدیریت ریسک ضروری است و بهتر است کاربران تا شفاف‌تر شدن شرایط و متعادل شدن نقدینگی، از تصمیم‌گیری هیجانی پرهیز کنند.

بحران liquidation سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی در بازار مشتقات رمزارز و ساختار معاملات اهرمی بود؛ ساختاری که در شرایط عادی به خوبی عمل می‌کند اما در بحران‌ها می‌تواند عامل اصلی تشدید نوسانات و زیان سرمایه‌گذاران شود. تجربه این سال درس بزرگی برای معامله‌گران و پلتفرم‌هاست تا ریسک‌های ساختاری را بیشتر مدنظر قرار دهند.