به نوشته
فرید کریمی
تاریخ انتشار
۶ آذر ۱۴۰۴
توکنسازی سهام؛ تغییر قوانین یا حفظ ساختار فعلی؟
خلاصه خبر
- کمیته مشاوره سرمایهگذاران بهزودی توکنسازی سهام و نحوه اجرای آن در چهارچوب قوانین فعلی را بررسی خواهد کرد.
- پیشنهادهایی برای صدور و معامله سهام توکنیشده تحت مقررات جاری ارائه شده است.
- تقابل میان نوآوری بدون تغییر قوانین و لزوم بازنگری در ساختارهای فعلی بازار موضوع بحث متخصصان است.
- احتمال دارد تصمیمات این نشست آینده ساختار معاملات سهام روی بلاکچین را مشخص کند.
آیا توکنسازی سهام بدون تغییر قوانین امکانپذیر است؟
توکنسازی سهام به معنای تبدیل بخشی از سهام شرکتها به دارایی دیجیتال و ثبت آن روی بلاکچین است. بسیاری از کارشناسان بازار سرمایه معتقدند این شیوه نهتنها میتواند سرعت و شفافیت معاملات را افزایش دهد، بلکه امکان دسترسی همگانی به سهام را سادهتر میکند. اما پرسش اصلی اینجاست که آیا ساختار فعلی بازار سرمایه ایران، با توکنسازی سهام سازگار است یا نیاز به اصلاح جدی قوانین دارد؟
برخی معتقدند با استفاده از فناوری دفترکل توزیعشده، بدون ایجاد تغییرات اساسی در ساختارهای حقوقی و مقرراتی فعلی، میتوان معاملات سهام را روی بلاکچین انجام داد. یعنی شرکتها همچنان باید سهام خود را طبق قوانین موجود ثبت و عرضه کنند، اما فرآیند نقل و انتقال و ثبت مالکیت سهام به کمک توکنها روی بلاکچین انجام میشود. این مدل باعث میشود قوانین اصلی بازار سرمایه و الزامات نهادهای ناظر حفظ شود و تنها شیوه ثبت و تسویه معاملات دچار تحول فناوری شود.
سازگاری کامل توکنسازی سهام با مقررات فعلی، نیازمند بررسی دقیق از سوی نهادهای نظارتی و فعالان حوزه فناوری مالی است. برخی نهادهای مالی بینالمللی نمونههایی ارائه کردهاند که در آن سهام توکنیشده و سهام سنتی بهطور مشترک و در یک سازوکار واحد معامله میشوند و حقوق اقتصادی، اولویت اجرا و شماره ثبت سهام در هر دو مدل یکسان است. این مدل میتواند هدف مقرراتگذاران ایرانی برای عبور ایمن به عصر دیجیتال باشد.
چالشها و فرصتهای توکنسازی سهام در بازارهای مالی
پیادهسازی توکنسازی سهام همزمان با خلق فرصتها، با چالشهای جدی نیز همراه است. از مهمترین فرصتها میتوان به تسهیلات شفافیت، دسترسی گستردهتر و کاهش هزینههای تسویه اشاره کرد. همچنین معاملات سهام توکنیشده میتواند روند و سرعت نقل و انتقال مالکیت را متحول کند و به جذب سرمایههای کوچک از سراسر کشور کمک نماید.
در مقابل، چالشهای قانونگذاری، تضاد منافع با مدلهای سنتی، و ملاحظات امنیتی مطرح میشود. برای مثال، اگر توکنسازی بخواهد خارج از ساختارهای بورس و فرابورس فعلی انجام بگیرد، احتمال پراکندگی نقدشوندگی سهام و گسست اطلاعات مربوط به قیمتها و مالکیتها وجود دارد. به ویژه اگر این فرایند خارج از نظارت مستقیم سازمان بورس انجام شود، حقوق سهامداران و شفافیت بازار آسیب خواهد دید.
برخی کارشناسان هشدار میدهند که اگر مدلهای توکنسازی به سمت ابزارهای غیررسمی یا مشتقات بدون پشتوانه بروند، ممکن است مشکلاتی مانند اختلاف قیمت شدید، از بین رفتن حق رأی و حتی ریسکهای حقوقی برای خریداران ایجاد شود. بنابراین انجام این تحول نیازمند دقت، هماهنگی نهادهای ناظر و همکاری فعالان فناوری است.
سناریوهای آینده: تغییر قوانین یا حفظ ساختار فعلی با توکنسازی سهام
با گسترش بحثهای توکنسازی سهام، دو سناریو عمده برای آینده این بازار مطرح میشود. در سناریوی نخست، قانونگذاران تصمیم میگیرند ساختار فعلی بازار سرمایه را حفظ کنند و تنها فناوری ثبت و تسویه معاملات به بلاکچین ارتقا یابد. در این صورت، سهام توکنیشده در کنار سهام سنتی معامله خواهد شد و تمامی مقررات فعلی برقرار میماند.
در سناریوی دوم، ممکن است نیاز به اصلاح قوانین و تعریف چارچوبهای جدید برای فعالیت سهام توکنیشده به وجود آید. برای مثال، اگر معاملات توکنها بخواهد خارج از ساعتهای رسمی بازار یا روی بسترهای غیررسمی انجام شود، لازم است تعریف جدیدی از نحوه کنترل، نظارت و بررسی معاملات ارائه شود. همچنین نگهداری و ثبت سوابق مالکیت سهام در این بستر میتواند نیازمند بهروزرسانی استانداردهای حسابداری و حقوقی باشد.
تعیین دقیق اینکه کدام مسیر برای بازار سرمایه ایران مناسبتر است، نیازمند تصمیمات کارشناسی از سوی نهادهای سیاستگذار و تعامل مستقیم با فعالان این حوزه است. نکته مهم این است که همه مدلهای پیشنهادی باید به حفظ حقوق سهامداران و سلامت بازار منجر شوند.
تصمیمگیری نهادهای ناظر و نقش مشاوره تخصصی در توکنسازی سهام
هماکنون نهادهای ناظر نقش مهمی در تعیین مسیر آینده توکنسازی سهام ایفا میکنند. برگزاری نشستهای تخصصی و دعوت از کارشناسان معتبر بازار سرمایه، بانکها و شرکتهای فناوری مالی میتواند به شفافسازی ابعاد مختلف این تحول کمک کند. چنین نشستهایی فرصتی برای ارائه مدلهای پیشنهادی، بررسی تعارضات و رفع ابهامات قانونی و اجرایی فراهم میآورد.
در این جلسات، نمایندگان بازار سرمایه باید به پرسشهای کلیدی درباره امنیت دادهها، امکان انتقال مالکیت واقعی، شناسایی هویت ذینفعان و امکان اجرای صحیح فرآیندهای تسویه پاسخ دهند. همچنین کارشناسان فناوری باید راهکارهایی برای اتصال سامانههای فعلی بازار به بلاکچین و تضمین امنیت فنی ارائه کنند.
از سوی دیگر، تجربه بازارهای بینالمللی میتواند چارچوب مناسبی برای تدوین مقررات داخلی فراهم کند. همکاری با نهادهای جهانی و استفاده از تجربیات کشورهای پیشرو در حوزه سهام توکنیشده، روند تصمیمگیری و سیاستگذاری را تسهیل خواهد کرد.
در مجموع، توکنسازی سهام میتواند چشماندازی روشن برای بازار سرمایه ایران رقم بزند؛ اما تحقق این تحول به هماهنگی دقیق میان نهادهای ناظر، فعالان فناوری و قانونگذاران وابسته است. انتخاب میان حفظ ساختار فعلی یا تغییر مقررات، باید با مشارکت همه ذینفعان و با هدف حمایت از حقوق سهامداران و پایداری بازار انجام شود.
درباره نویسنده
فرید کریمی
ثبت نظر جدید
